حسابداری صنعتی ( بهای تمام شده ) چیست؟

حسابداری صنعتی شاخه ای از علم و فن حسابداری است که وظیفه جمع آوری اطلاعات مربوط به عوامل هزینه و محاسبه بهای تمام شده محصولات و خدمات را بر عهده داشته و با تجزیه و تحلیل گزارشها و بررسی راههای تولید روشهای تقلیل بهای تمام شده تولیدات را بیان می کند.

در
واقع حسابداری صنعتی یا حسابداری بهای تمام شده یک ابزار بسیار مهم در اختیار
مدیریت می باشد تا مدیران را در برنامه ریزی، کنترل و نظارت و بررسی نتایج
فعالیتها، یاری نماید.

مدیریت با استفاده از حسابداری صنعتی، بهای تمام شده تولیدات را محاسبه می کند و کنترل خود را بر روی هزینه های مواد، دستمزد و سایر هزینه های تولید اعمال می کند.

مدیران
اگر گزارشات دقیق و صحیحی از عوامل هزینه نداشته باشند در تصمیم گیری خود در جهت
افزایش تولید یا سایر تصمیم گیریها و راه انجام تصمیمات خود با مشکل مواجه خواهند
شد.

به
عنوان مثال فرض کنید در صورتی که هدف تغییر نوع محصول تولید شده یا افزایش تولید
باشد باید اطلاعات دقیقی از هزینه تولید وجود داشته باشد تا بتوان تصمیم گرفت که
اگر ماشین آلات جدید خریداری شوند مقرون به صرفه است و یا ماشین آلات تعویض شوند و
یا اینکه ماشین آلات اجاره گرفته شوند و یا بهتر است حقوق پرسنل افزایش داده شود و
یا باید مقدار پرسنل را کاهش و یا افزایش داد و بسیاری از انواع تصمیمات مدیریت در
موارد مشابه فوق الذکر مشروط بر اطلاعات حسابداری بهای تمام شده می باشد.

گاهی
تصور می شود کاربرد حسابداری صنعتی و بهای تمام شده محدود به کارخانجات و صنایع
تولیدی می باشد هرچند شاید مشهودترین کاربرد آن در این جهت باشد ولی سایر مؤسسات
نیز از حسابداری بهای تمام شده بهره برده و از روشهای حسابداری بهای تمام شده در
بانکها، شرکتهای بیمه، عمده فروشیها، شرکتهای حمل و نقل، شرکتهای هواپیمایی،
دانشگاهها و بیمارستانها در جهت کارایی بیشتر استفاده می گردد.

بعنوان
مثال در یک بیمارستان کنترل هزینه ها و تعیین بهای تمام شده هزینه های بستری شدن و
درمان یک بیمار، با استفاده از حسابداری بهای تمام شده صورت می پذیرد و مواد
مصرفی، دستمزد پزشک و سایر هزینه های مرتبط شناسایی و ثبت کنترل می گردند تا بهای
تمام شده مشخص شود. یا شرکتهای حمل و نقل سعی در محاسبه و تعیین هزینه حمل و تعیین
بهای تمام شده حمل یک کیلو کالا و یکنفر مسافر را دارند به ۲-۱ توجه کنید. 

آشنایی
با مفاهیم، تعاریف و اصطلاحات موجود در گزارشات حسابداری صنعتی”

در
این بخش سعی می کنیم با مفاهیم، تعاریف و اصطلاحات گزارشات حسابداری صنعتی آشنا
شوید.

منظور از هزینه یابی و دایره هزینه یابی چیست؟

هزینه
یابی عبارت است از تعیین بهای تمام شده کالای ساخته شده و موجودی کالای در جریان
ساخت. و منظور از دایره هزینه یابی دایره ای است که مسئولیت نگهداری اسناد و مدارک
مرتبط با حسابداری عملیات تولیدی و غیرتولیدی را به عهده داشته و در ضمن وظیفه
تجزیه و تحلیل کلیه هزینه های تولیدی، توزیع و فروش جهت ارائه و استفاده مدیریت را
به عهده دارد. فعالیتهای دایره هزینه یابی در ارتباط با گذشته، حال و آینده واحد
اقتصادی می باشد.

کالای ساخته شده چیست؟

کالایی
که با گذراندن مراحل تولید به شکل کامل ساخته شده است و در واقع فرآیند تولید را
به شکل کامل طی نموده است را کالای ساخته شده می گویند.

کالای
در جریان ساخت چیست؟

کالاهایی
که در جریان مراحل تولید قرار گرفته اند ولیکن کامل نشده اند و بخشی از فرآیند
تولید را طی نموده اند ولی ساخت آنها تمام نشده است را کالای در جریان ساخت گویند.

منظور از تولید چیست؟

هرگاه
مواد اولیه با عبور از یک فرآیند ساخت تغییر شکل دهد و به یک کالای ساخته شده
تبدیل شود اصطلاحاً می گویند تولید صورت پذیرفته است

بعنوان
مثال سنگ آهن که مواد اولیه ذوب آهن می باشد با طی مراحل تولید به ورق آهن و نبشی
و اشکال مختلف تبدیل می شود و این کالای ساخته شده یعنی همان ورق آهن مواد اولیه
ساخت و تولید میز فلزی، اجاق گاز و سایر موارد قرار خواهد گرفت.

اجزاء
و عوامل بهای تمام شده کدام است؟

عوامل
اصلی بهای تمام شده به طور کلی ۳ دسته زیر می باشند.

۱- مواد اولیه   ۲- دستمزد      ۳- سربار ( سایر هزینه های تولید)

۱-
مواد اولیه

۱-مواد
اولیه رکن اصلی تولید کالا و محصول می باشد درضمن می دانید که مواد اولیه تولید
خود به دو بخش زیر تقسیم می شود:

مواد
مستقیم و مواد غیر مستقیم

۲-
دستمزد ( کار)

حقوق
و حق الزحمه ای که در جریان تولید و ساخت برای تبدیل مواد به کالا به کارگران
پرداخت می شود را به عنوان دستمزد تولید شناسایی می کنندو  دستمزد نیز به دو بخش زیر تقسیم خواهد شد.

دستمزد
مستقیم و دستمزد غیر مستقیم

۳-
سایر هزینه ها ( سربار ساخت)

کلیه
هزینه هایی که در جریان تولید اتفاق می افتد ولیکن نمی توان آنها را به طور مستقیم
و مشخص به اقلامی از تولید یا محصولی خاص اختصاص داد به عنوان سربار کارخانه یا
سایر هزینه ها شناسایی می‎شوند
نمونه های مشخص این هزینه ها؛ مواد غیرمستقیم تولید، دستمزد غیرمستقیم، هزینه
تعمیرات و هزینه های استهلاک ماشین آلات، هزینه بیمه و سایر مواد مشابه می باشد.

در
حسابداری مؤسسات تولیدی برای آنکه رویدادهای مالی فرآیند تولید را نشان دهند از
حساب کالای در جریان ساخت استفاده می کنند و هزینه های مواد، دستمزد و سربار و
کالای در جریان ساخت اول دوره را در بدهکار این حساب منظور می کنند این حساب ماهیت
بدهکار دارد و در صورتی که کالایی ساخته شد و فرآیند انبار شدن آن آغاز شد عملیات
حسابداری انبار کالای ساخته شده را در حساب کالای ساخته شده نشان می دهد یعنی حساب
کالای در جریان ساخت بستانکار می شود و حساب کالای ساخته شده بدهکار این حساب نیز
ماهیت بدهکار دارد و بابت موجودی کالای ساخته شده اول دوره و کالای ساخته شده طی
دوره بدهکار می شود و اگر کالایی فروش رفت بابت قیمت تمام شده کالای فروش رفته
بستانکار می شود.

بهای
اولیه

بهای
اولیه عبارت است از حاصل جمع هزینه هایی که به طور مستقیم ( مواد اولیه مستقیم و
دستمزد مستقیم) در ساخت کالا به کار می رود.

دستمزد
مستقیم+ مواد اولیه مصرفی مستقیم = بهای اولیه 

بهای
تبدیل

بهای
تبدیل ( هزینه های تبدیل) عبارت است از هزینه هایی که برای تبدیل مواد اولیه به
کالای ساخته شده به کار می رود یعنی در واقع حاصل جمع دستمزد مستقیم و سربار ساخت

سربار ساخت + دستمزد مستقیم = بهای تبدیل

مشاهده و بررسی نرم افزار تولیدی منطق